Laatst bijgewerkt: 25-08-2021

Stress is een veelgebruikte term in onze taal van vandaag. Wie voelt geen stress op het werk, op school, in het gezin, thuis, in zijn vrije tijd?

Wie voelt niet de voortdurende druk om meer te kunnen, meer te moeten doen, en het toch niet te kunnen?

Stress is meer dan een moderne trend, het is de levenshouding van de 21e eeuw. Alleen wie gestrest is leeft een productief leven, nietwaar? Maar stress maakt je ziek en je zult als gestresste geen geluk vinden.

De belangrijkste feiten in het kort

  • Stress wordt veroorzaakt door allerlei externe en interne invloeden die een stresserend effect op je lichaam hebben en een reactie veroorzaken. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen positieve en negatieve stress.
  • Permanente stress kan veel verschillende negatieve effecten hebben op je gezondheid en je geestelijke gesteldheid. Om te voorkomen dat stress tot ernstige psychische problemen uitgroeit, is het belangrijk de oorzaken op te sporen en weg te nemen.
  • Stressvolle situaties kunnen beter gecompenseerd en opgevangen worden door goed stressmanagement, ontspanning en positieve vrijetijdsbesteding.

Definitie: Wat is stress?

Stress is niets meer dan een lichamelijke reactie op een stressvolle situatie. Het lichaam wordt in staat van alertheid gebracht en voorbereid om met de situatie om te gaan.

Stress kan zowel van lichamelijke als van psychische aard zijn om de gestelde eisen of taken aan te kunnen en kan je zowel lichamelijk als geestelijk belasten.

Stress kan uit jezelf komen, maar ook door je omgeving veroorzaakt worden. (Image source: 123rf.com / 47766829)

Stress is op zichzelf niet schadelijk voor de gezondheid, en werd voor het eerst gedefinieerd door Hans Selye in 1936. Hij beschreef stress als de “specerij van het leven”.

De term stress heeft in het hedendaagse taalgebruik echter een overwegend negatieve connotatie, omdat hij meestal gebruikt wordt om een toestand van overbelast zijn aan te duiden.

De toenemende eisen in het beroepsleven en dubbele lasten leiden vaak tot chronische stresssituaties, die vervolgens schadelijk zijn voor de gezondheid.

In principe kan men onderscheid maken tussen twee soorten stress. Er is positief en negatief waargenomen stress.

Positieve stress Negatieve stress
Bevordert de aandacht en leidt tot betere prestaties Kan niet gecompenseerd worden en leidt tot dreiging en buitensporige eisen

Positieve stress kan gecompenseerd worden door lichaam en geest. Door je op een bepaald doel te richten en gemotiveerd te zijn om dat te bereiken, kan stress ook als positief ervaren worden en tot betere prestaties leiden.

Zelfs als deze stress langdurig is of vaker voorkomt, wordt hij als positief ervaren en niet als belastend.

Dit is echter alleen het geval als er voldoende tijd en ruimte is om de taken en doelen voor te bereiden. Deze stress wordt ook wel eustress genoemd.

Negatieve stress heeft een negatief effect op het lichaam als er geen tijd is om de stress te verwerken en te compenseren en hij dus als negatief ervaren wordt.

Distress of dysstress, zoals het ook genoemd wordt, wordt meestal veroorzaakt door tijdsdruk, externe factoren en omgevingsinvloeden en door de blijvende en steeds terugkerende invloed op het lichaam.

Achtergrond: Wat je moet weten over stress

Stress kan veel verschillende oorzaken hebben en zich ook verschillend manifesteren in je dagelijks leven.

Het hangt er ook van af hoe vaak zulke stressvolle situaties voorkomen, tot ze je en je gezondheid kunnen schaden.

Als je gestrest bent, verandert je lichaam en ook je gedrag en je geestelijke toestand worden door te veel stress ernstig aangetast.

Je kunt meer te weten komen over wanneer stress schadelijk is voor je gezondheid, hoe je te veel stress in het dagelijks leven kunt herkennen en wat de oorzaken ervan zijn in dit gedeelte.

Wat zijn de oorzaken van stress?

Veel dingen in het leven kunnen stress veroorzaken door er aan toe te voegen. Oorzaken van stress worden stressoren genoemd en kunnen er als volgt uitzien

  • Privé-evenementen: Scheiding, baanverlies, huwelijk of de geboorte van een kind
  • Ergernissen: Alledaagse ongemakken die zich opstapelen en een last worden
  • Privé problemen: Financiën, familie, sociale omgeving, faalangst en bestaansangst
  • Problemen op het werk: Mobbing, druk om te presteren, hogere eisen, te weinig veeleisend werk, tijdsdruk
  • Omgevingsinvloeden: Lawaai, woonsituatie
  • Lichamelijke problemen: ongediagnosticeerde ziekte, ongeluk

Perfectionisten die zich graag in details verliezen en workaholics lopen een bijzonder risico op stress.

Bij de perfectionist wordt het zoeken naar perfectie een must en uiteindelijk een stress.

De workaholic ervaart werk als plezier en verwaarloost vaak zijn of haar eigen behoeften.

Op een gegeven moment gaat het plezier over in dwang en verschijnen de eerste symptomen van stress. Alle mensen ervaren aanvankelijk de genoemde stressoren als een last in het dagelijks leven.

De effecten op het lichaam zijn echter bij sommige mensen meer uitgesproken dan bij andere.

Een andere factor is de frequentie van de stressoren en hoeveel er tegelijk op het lichaam inwerken.

Wat zijn de symptomen van te veel stress?

Onder andere nachtelijk tandenknarsen, rugpijn en angstgevoelens kunnen door stressvolle situaties veroorzaakt worden.

In het algemeen kunnen de symptomen in de volgende categorieën verdeeld worden

  • Lichamelijk: Spanning, beven, pijn, slaapstoornissen, cardiovasculaire problemen, maag- en darmproblemen
  • Mentaal: Slechte concentratie, verlengde reactietijden
  • Mentaal: gevoelens van paniek, vreugdeloosheid, hulpeloosheid, agressiviteit, burn-out
  • Gedragsmatig: Veranderingen in eetgedrag, verhoogd gebruik van alcohol/nicotine

Wat gebeurt er in je lichaam als je gestrest bent?

Als zich een stressvolle situatie voordoet, is de eerste reactie van het lichaam het vrijmaken van de stresshormonen adrenaline en noradrenaline uit het bijniermerg.

Cortisol komt ook vrij en doet de bloeddruk en de bloedsuiker stijgen. Deze stresshormonen houden het lichaam alert.

Je kent het gevoel: je hart slaat op hol, je ademhaling wordt oppervlakkig, je nek is gespannen en je mond is droog. Je hebt een zinkend gevoel in je maag en het gevoel van innerlijke onrust maakt je diffuus.

Permanente stress leidt ook tot een verhoogde concentratie van stresshormonen, die de schildklier of zelfs de voortplantingsorganen kunnen beschadigen.

Bovendien zijn ontstekingen in het lichaam en een verzwakt immuunsysteem ook negatieve gevolgen van permanente stress.

Wanneer schaadt stress je gezondheid?

Ieder mens reageert anders op stressvolle situaties. De een krijgt rugpijn, de ander voelt een innerlijke rusteloosheid.

Stress uit zich in allerlei lichamelijke en psychische symptomen, en ook psychosomatische ziekten kunnen door stress veroorzaakt worden.

Als er geen tegenmaatregelen genomen worden om de stress te verminderen, geeft het lichaam voortdurend cortisol af.

Deze stress kan mensen ziek maken. Zo kunnen onoplosbare conflicten, stress en gezinsproblemen leiden tot depressie, burnout en andere ziekten.

Stress is druk en druk betekent spanning. Spanning kost energie en als de hulpbronnen opgebruikt zijn, kunnen de dingen niet langer doorgaan.

Stress wordt een gezondheidsrisico. De negatieve effecten komen tot uiting in bijna al je orgaansystemen

  • Het immuunsysteem is verzwakt
  • Het maagdarmkanaal reageert met spijsverteringsproblemen
  • Chronisch verhoogde bloeddruk (risicofactor voor hartaanvallen)
  • Blijvend verhoogde niveaus van stresshormonen
  • Spierspanning leidt tot hoofdpijn en rugpijn
  • Blijvende stress kan leiden tot depressie en burnout

Stress: praktische copingmethoden en voordelen

Goed stressmanagement, juiste prioriteiten stellen en gekozen ontspanningstactieken helpen je stress in je dagelijks leven te beheersen.

Het is de bedoeling dat je actieve coping tactieken vindt om een gezonde manier te ontwikkelen om met stress om te gaan. Je kunt hierover meer lezen in dit hoofdstuk.

Identificeer stressoren

Voordat je verschillende coping technieken gaat gebruiken, is het belangrijk dat je eerst de oorzaak van je innerlijke onrust identificeert.

Alleen zo kun je deze oorzaken aanpakken en proberen er beter mee om te gaan.

Denk, voor je dit doet, goed na over welke factoren je snel je kalmte kunnen doen verliezen en je gestrest voelen.

Mensen uit je naaste omgeving of een psychotherapeut kunnen je ook helpen de oorzaken van je stress te vinden. (Beeldbron: 123rf.com / 50498073)

Een van de meest voorkomende oorzaken van stress is bijvoorbeeld de werksituatie, die stressvol of negatief kan aanvoelen.

Werksituatie

Werkstress ontstaat altijd als je psychisch overbelast bent. De eisen die aan je gesteld worden zijn groter dan je vermogen om ze aan te kunnen.

Deze factoren kunnen stress op het werk uitlokken

  • Slechte werksfeer
  • Slecht leiderschapsgedrag
  • Onduidelijke werktaken
  • Constante conflicten of pesterijen
  • Weinig controle over het eigen werk
  • Hogere eisen
  • Blootstelling aan chemicaliën, lawaai of andere fysieke gevaren

Je kunt de volgende stappen ondernemen om een moeilijke werksituatie te verlichten en oplossingen te vinden

  • Praat met je werkgever, ondernemingsraad en andere collega’s over de problemen
  • Help bij het vaststellen van oorzaken en mogelijke oplossingen
  • Vertel je leidinggevende of de maatregelen om met stress om te gaan ook echt helpen
  • Bespreek je situatie met de arbeidspsycholoog

Sport en beweging

De gelukshormonen komen vooral vrij bij duursporten zoals hardlopen, langlaufen en zwemmen.

Als endorfines het lichaam overspoelen, begin je je te ontspannen en goed te voelen.

Maar krachttraining werkt ook actief tegen spanning, omdat het spanning “ontlaadt”.

Sport Beschrijving
Yoga, Tai Chi, Qi Gong Yoga, Qi Gong, Tai Chi zijn bijzonder geschikt voor onrustige, onrustige mensen.
Salsa, ballet, tapdans Bij dans bereik je, door je op de passen of een choreografie te concentreren, een concentratie en kom je vervolgens in een ontspannende vloeiende toestand.
Tennis, squash, tafeltennis Balsporten zoals tennis of squash kunnen impulsieve en opvliegende mensen helpen om intermenselijke conflicten op een gezondere manier op te lossen. Tennis heeft als effect dat het emoties reguleert. Vooral voor wie moeite heeft zich op andere mensen te concentreren, is tennis een heel goede vorm van training
Volley, hand en voetbal In onze “singles society” ontbreekt het velen aan sociale contacten. Vooral balsporten als voetbal of volleybal bevorderen de verwerving van sociale vaardigheden.
Judo, boksen, taekwondo Vechtsporten zijn bijzonder heilzaam voor rustige, introverte mensen die in het dagelijks leven moeite hebben spanning los te laten.
Wandelen, klimmen Voor mensen die innerlijk erg onrustig zijn, zijn bergwandelingen heilzaam. Mensen die last hebben van een gebrek aan concentratie kunnen door te klimmen hun aandacht trainen en in gelijke mate uitschakelen.

Let op: vechtsporten zijn niet voor iedereen geschikt! Voor sommigen kan het zelfs hun agressiepotentieel vergroten.

Het evenwicht tussen werk en privé-leven

Het is ook belangrijk dat je een goede vrije tijd hebt die bij je past. Verschillende dingen kunnen je helpen om je af te schakelen.

Sommige mensen kunnen het beste uitschakelen door niets te doen, anderen door boodschappen te doen of een wandeling te maken.

Het maakt niet uit hoe je je vrije tijd indeelt. Het belangrijkste is dat je tijd voor jezelf reserveert en de dingen doet die je gelukkig maken. Zo kun je het nodige evenwicht scheppen in je stressvolle dagelijkse leven.

Hoewel deze techniek je stress of de oorzaken van stress niet wegneemt, helpt ze je wel om met negatieve situaties om te gaan en ze in evenwicht te brengen.

Het is ook belangrijk om na het werk je smartphone uit te zetten of berichten onbeantwoord te laten.

Anders haalt de stress van het werk je ’s avonds toch nog in. Schep duidelijke grenzen en neem na het werk voldoende tijd voor jezelf.

Time management

Goed time management en het stellen van de juiste prioriteiten zijn essentieel om dagelijkse stress tegen te gaan.

Bouw tijdbuffers in waarin je niets gepland hebt. Kalenders helpen om een structuur te vinden en duidelijkheid te krijgen over de belangrijke dingen in het dagelijks leven.

Het is ook belangrijk om overdag regelmatig rustperiodes in te lassen. Goede vriendschappen en de sterke steun van je familie beschermen je ook tegen stress.

Je veerkracht, d.w.z. je weerstand tegen stress, beïnvloedt ook hoe je met stress omgaat.

Autogene training

Door autogene training kun je jezelf ook in een toestand van kalmte brengen. Deze vorm van ontspanning wordt bereikt door zelfhypnose.

Dit kan blokkades losmaken, stress verminderen en angsten opheffen.

Maar ook andere psychosomatische of lichamelijke problemen kunnen met autogene training verholpen worden.

Je kunt deze vorm van ontspanning ook zelf leren en positief voor jezelf gebruiken. Zoek zelf uit of deze techniek geschikt voor je is of niet.

Ontspanningsoefeningen

Stress en overbelasting leiden tot spierspanning, die kan worden tegengegaan door afwisselend aan te spannen en te ontspannen.

De verandering wordt meestal als prettig ervaren. De hartslag en ademhaling worden rustiger en je vindt je innerlijk evenwicht terug.

Een bezoek aan de sauna of een massage kan ook stress tegengaan en je helemaal ontspannen. Als alternatief kun je yoga of meditatie proberen.

Uiteindelijk moet je echter zelf uitvinden wat je het beste helpt ontspannen en waar je het beste kunt uitschakelen.

Kruiden

kalmerende middelen
Veel kruiden kalmerende middelen hebben een stressverlagend effect op je lichaam.

Planten als valeriaan, hop, sint-janskruid of citroenmelisse kunnen je helpen je innerlijke kalmte terug te vinden en je beter te ontspannen in het dagelijkse leven.

Psychotherapeutische hulp

Als de hierboven genoemde technieken je niet helpen en je jezelf niet kunt bevrijden van stressvolle situaties of er in je dagelijks leven niet mee om kunt gaan, is een andere mogelijkheid psychologische hulp te zoeken.

Het vermijden en compenseren van stress is heel belangrijk, niet in de laatste plaats voor je gezondheid.

De therapeut kan je misschien helpen andere manieren te vinden om met stress om te gaan.

Bronnen: De beste manieren om een stressvrij leven te beginnen

4 tips voor een stressvrij leven

Identificeer stressfactoren

Zoals hierboven beschreven, moet je eerst de stressfactoren identificeren en nagaan welke dingen in je dagelijks leven je stressvol vindt.

Veel mensen staan bloot aan toenemende prestatiedruk en tijdsdruk op het werk en kunnen deze stress niet meer compenseren. (Image source: 123rf.com / 47404364)

Observeer een paar dagen lang beter welke situaties je snel je kalmte doen verliezen en welke triggers daarvoor verantwoordelijk zijn.

Schrijf alles op, zodat je aan het eind van de dag kunt zien waar je aan moet werken.

Dit is de enige manier om de oorzaken met succes weg te nemen en een meer ontspannen leven te leiden.

Creëer een dagelijks evenwicht

Als je blootgesteld bent aan verhoogde stress, is het extra belangrijk om een evenwicht te creëren. Dit kan elke activiteit zijn die je blij maakt en je in staat stelt je even af te schakelen.

Bovenal kan het vooruitzicht van een leuke gebeurtenis je positieve energie geven om je dag aan te kunnen.

Op deze manier helpen alleen al je stemming en je houding je om meer ontspannen te zijn over veel situaties en ze niet op je af te laten komen.

Neem tijd voor jezelf

Tijd voor jezelf nemen is ook belangrijk om stress te vermijden. Ontspanning is heel belangrijk als tegenwicht in deze tijd.

De verschillende ontspanningstechnieken stellen je in staat op jezelf te reflecteren en je innerlijke rust te vinden. Dit versterkt zowel je lichaam als je geest.

Verander je houding

Stress is vaak gewoon een kwestie van houding. Veel negatieve situaties kunnen als zodanig ervaren worden als je je er te veel op concentreert en het positieve er niet uit filtert.
Het

is belangrijk om eerst je gevoelens in bepaalde situaties te herkennen en je af te vragen of de situatie werkelijk zo problematisch is.

Als je sommige dingen van tevoren op een meer ontspannen manier aanpakt, zal je stressniveau ook afnemen.

Probeer altijd positief te blijven en overal iets goeds in te vinden. Soms zul je niet slagen, maar dat is niet erg en heel natuurlijk.

Conclusie

Stress alleen en met mate is eigenlijk niet slecht. Het verhoogt de concentratie en helpt je concentreren.

Het is de overdaad en de voortdurende spanning die de problemen veroorzaakt. Maar wees je ervan bewust dat je niet hulpeloos bent in het aangezicht van stress.

Met de juiste stressbeheersingstechnieken kun je zorgen voor een stressvrij dagelijks leven.

Helaas is dat in sommige gevallen niet altijd gemakkelijk en moeten eerst sociale vaardigheden geleerd worden om een conflict op te lossen.

Stress in je dagelijks leven verminderen is geen actie van de ene dag op de andere, maar een langdurig proces.

Maar een stressvrij leven is als een koele bries die je hoofd leeg maakt – een must voor elk productief mens.

Beeldbron: 123rf.com / 37960918

Waarom kun je me vertrouwen?

Recensies