Laatst bijgewerkt: 30-08-2021

Onze selectiecriteria

13Onderzochte producten

24Bestede uren

21Beoordeelde onderzoeken

76Verzamelde opmerkingen

Als je je ooit afgevraagd hebt of mosterd je gezondheid kan beïnvloeden, is het korte antwoord ja. Mosterd heeft veel voordelen voor de gezondheid!

In dit artikel hebben we de belangrijkste informatie gebundeld over hoe mosterd invloed kan hebben op je gezondheid en waar je op moet letten als je het eet.

De belangrijkste feiten in het kort

  • Het gebruik van mosterd is al sinds de oudheid bekend. Behalve voor gastronomische doeleinden, is het ook een plant die voor medicinale doeleinden gebruikt wordt.
  • Behalve voor direct gebruik als voedsel, worden mosterdzaadjes gebruikt om gerechten een complexe smaak en warmte te geven. Zo worden ze in sommige Aziatische culturen gebruikt als voorgerecht, omdat men ontdekt heeft dat het eten van mosterdzaad de speekselafscheiding bij de mens stimuleert en zo de spijsvertering bevordert (12).
  • Hoewel er ongeveer 40 verschillende soorten mosterdzaad zijn, worden er maar 3 in de gastronomie en geneeskunde gebruikt; zwarte mosterd (Brassica nigra), witte of gele mosterd (Brassica alba) en wilde/bruine mosterd (Brassica juncea).

Mosterd voor je gezondheid: Wat je moet weten

Of het nu op worst is, op een hotdog of gewoon op de barbecue, mosterd is een van de populairste saussoorten. Er zijn mosterdsoorten op de markt variërend van zoet tot pittig, waarbij hele, gemalen of geplette mosterdzaadjes gemengd worden met water, azijn, wijn of andere vloeistoffen, zout en vaak andere specerijen om het eten een pittige smaak te geven.

Maar wat vaak vergeten wordt zijn de factoren die ze ons naast smaak kunnen bieden.
Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over de gezondheidsfactor van mosterd.

Is mosterd gezond of ongezond?

Mosterdzaad wordt al sinds de oudheid als geneesmiddel gebruikt, vooral Brassica nigra of Brassica juncea, die verbouwd en gebruikt worden in het Middellandse-Zeegebied en andere landen/continenten zoals India en Europa (12).

Vooral Brassica juncea (bruine mosterd) wordt in de traditionele Chinese of Indiase geneeskunde tegen allerlei ziekten gebruikt. Dankzij de chemische bestanddelen die rijk zijn aan o.a. fytonutriënten, glucosinolaten en sterolen, zouden de zaden gebruikt kunnen worden bij verschillende soorten tumoren, niet-genetische diabetes, hyperglykemie, hypercholesterolaemie, o.a. (14).

Men moet er echter rekening mee houden dat een hoge dosis tot ontstekingen of schildklierstoornissen kan leiden.

senf-gesund

Mosterd is een van de populairste planten in de wereld van de gastronomie en de kruidengeneeskunde. (Image source: Enotovyj / Pixabay)

Een ander nadeel van mosterd is bovendien het hoge natriumgehalte, dat kan oplopen tot meer dan 1.250 mg per 100 g. We moeten ons dus bewust zijn van de hoeveelheid die we consumeren. Het belangrijkste is echter om de consumptie niet te overdrijven, we kunnen het als een gezonde dressing kiezen en het zout vervangen door mosterd.

Welke mosterd is gezond?

Mosterdpasta of -saus heeft gewoonlijk ongeveer 88 kcal per 100 g, waarmee hij in het midden van de caloriearme sauzen komt. Normaal gesproken geldt: hoe heter de mosterd, hoe minder calorieën hij heeft.

Dit betekent echter niet alleen dat het als gezond beschouwd wordt vanwege zijn lage caloriegehalte, maar ook vanwege zijn gehalte aan glucosinolaten of mosterdolie-glycosiden, die niet alleen bijdragen tot de zuur-hete smaak van mosterd, maar ook een beschermend systeem vormen.

Dit beschermingssysteem heeft zich in de loop van enkele honderden miljoenen jaren evolutie ontwikkeld en wordt nu gebruikt om voedsel te bewaren, wonden te genezen en sommige vormen van kanker te voorkomen (15).

Glucosinolaten zijn alleen gevonden in dicotyledonische planten van de familie Brassicaceae.
Omdat alle drie de soorten mosterd die aan het begin van dit artikel genoemd worden tot de plantenfamilie Brassicaceae behoren, worden ze alle 3 als gezond beschouwd, vooral Brassica juncea of wilde/bruine mosterd.

Welk effect heeft mosterd op de gezondheid?

Mosterd en zijn derivaten (zaden, bladeren en olie) hebben dankzij hun bestanddelen allerlei effecten op onze gezondheid.

Mosterd bevat allylisothiocyanaat en heeft antioxiderende en ontstekingsremmende eigenschappen dankzij de fenolen en flavonoïden.

Mosterdbladeren regelen de glucosestofwisseling en verminderen het gehalte aan zuurstofradicalen(3).

Deze bestanddelen zorgen voor een aanzienlijke daling van de serumglucose en eiwitglycosylering. Dit betekent dat mosterd enige bescherming kan bieden tegen diabetes (3), leverbeschadiging (2) en verschillende soorten kanker, zoals blaaskanker (4), darmkanker (5), kanker in de voormaag en baarmoederhals (6) (na studies getest op muizen).

Waar is mosterd gezond voor?

Het gebruik van mosterd wordt al jaren gebruikt in de traditionele en holistische kruidengeneeskunde om kwalen, ziekten en pathologische aandoeningen te behandelen (10).

Behalve de in de vorige alinea genoemde voordelen is mosterd ook nuttig in de volgende opzichten

  • Gebruik tegen alopecia (haaruitval):
    Mosterdolie, die uit de mosterdzaden wordt gemaakt, is een veel gebruikt natuurlijk middel tegen haaruitval (9). Deze organische stof verbetert en verhoogt de bloedsomloop en doorbloeding van de hoofdhuid, en zorgt ervoor dat de follikels alle voedingsstoffen krijgen die ze nodig hebben voor een gezonde en sterke groei.
    Volgens een studie waarin 11 patiënten met alopecia behandeld werden met een topische toepassing van mosterd, ondervonden 9 van hen een definitieve haargroei (8).
  • Huid:
    Volgens een studie bij muizen bleek dat consumptie van mosterdzaad ook de symptomen van allergische contactdermatitis kan verminderen (16).

In India wordt mosterdolie ook veel gebruikt om de huid van pasgeboren baby’s te masseren. Het is belangrijk op te merken dat, hoewel masseren met oliën verschillende voordelen heeft, het bewezen is dat deze soort olie niet op deze manier gebruikt mag worden!

senf-gesund

De mosterd eigenschappen helpen bij de regeneratie van het haar. (Image source: Tim Mossholder / Unsplash)

Kinderartsen raden aan te masseren met zonnebloem-, kokos- of minerale olie in plaats van plantaardige oliën (zoals mosterdolie of olijfolie), omdat die de barrièrefunctie van de huid aantasten (7).

Welke vitaminen bevat mosterd?

Het is bewezen dat mosterd, vooral de bladeren ervan, goed zijn voor de gezondheid omdat ze een hoge concentratie vitamine A bevatten (1). Deze vitamine is een essentiële voedingsstof die retinoïden bevat, die ook bijdragen tot de immuniteit, de voortplanting, het gezichtsvermogen en de celontwikkeling.

Behalve deze vitamine bevat mosterd ook vitamine C, K, E, B6, en calcium, magnesium, kalium, zink en natrium (17).

Kan mosterd tegen bacteriën gebruikt worden?

In feite wel, ja. Mosterd heeft belangrijke antibacteriële zowel als schimmelwerende mogelijkheden. Vooral het extract van bruine mosterd en zijn fracties kunnen nuttig zijn bij de bestrijding van verschillende soorten bacteriële besmetting.

Het methanolextract en de n-hexaanfractie van de plant vertoonden de hoogste antibacteriële potentie tegen o.a. Bacillus subtilis, E. coli en Rhodococcusspp (13).

Bovendien wordt mosterd gebruikt om de microbiële groei van bederfveroorzakende bacteriën in levensmiddelen tegen te gaan en om de houdbaarheid van bewerkte levensmiddelen te verlengen door zijn antioxiderende eigenschappen (10).

Is mosterd nuttig om af te vallen?

Om de vezels die in mosterd zitten te verteren moet je lichaam meer energie verbruiken dan de mosterd zelf, wat betekent dat er meer calorieën verbrand worden en de stofwisseling verhoogd kan worden, zodat men denkt dat mosterd kan helpen bij gewichtsverlies. Dit is echter nog niet wetenschappelijk bewezen.

Een studie uit 2017 (11) vond dat mosterdconsumptie geen direct effect had op gewichtsverlies, en suggereerde dat andere mogelijke thermogene voedingsmiddelen wellicht beter zijn als middel om het gewicht te beheersen.

Conclusie

Samenvattend kunnen we zeggen dat mosterd allerlei gezondheidsvoordelen kan opleveren. Kortom, dankzij zijn chemische samenstelling kan het verschillende soorten ziekten helpen bestrijden, van diabetes, alopecia, dermatitis, tot het voorkomen van sommige soorten kanker. Het brengt ook andere voordelen met zich mee, onder andere door zijn gehalte aan vitamine A, magnesium en vezels.

Mosterd blijft, net als in de oudheid, een optimale plant voor gastronomisch en geneeskundig gebruik. Het zal verder bestudeerd worden om meer te weten te komen over de voordelen van zijn zaad, blad en olie.

Omslagfoto: Denes Kozma / Unsplash

Referenties (17)

1. Frazie MD, Kim MJ, Ku KM. Health-Promoting Phytochemicals from 11 Mustard Cultivars at Baby Leaf and Mature Stages. Molecules. 2017;22(10):1749. Published 2017 Oct 17. doi:10.3390/molecules22101749
Bron

2. Hassan SA, Hagrassi AME, Hammam O, Soliman AM, Ezzeldin E, Aziz WM. Brassica juncea L. (Mustard) Extract Silver NanoParticles and Knocking off Oxidative Stress, ProInflammatory Cytokine and Reverse DNA Genotoxicity. Biomolecules. 2020;10(12):1650. Published 2020 Dec 9. doi:10.3390/biom10121650
Bron

3. Kim HY, Yokozawa T, Cho EJ, Cheigh HS, Choi JS, Chung HY. In vitro and in vivo antioxidant effects of mustard leaf (Brassica juncea). Phytother Res. 2003 May;17(5):465-71. doi: 10.1002/ptr.1174. PMID: 12748980.
Bron

4. Bhattacharya A, Li Y, Wade KL, Paonessa JD, Fahey JW, Zhang Y. Allyl isothiocyanate-rich mustard seed powder inhibits bladder cancer growth and muscle invasion. Carcinogenesis. 2010;31(12):2105-2110. doi:10.1093/carcin/bgq202
Bron

5. Yuan H, Zhu M, Guo W, et al. Mustard seeds (Sinapis Alba Linn) attenuate azoxymethane-induced colon carcinogenesis. Redox Rep. 2011;16(1):38-44. doi:10.1179/174329211X12968219310918
Bron

6. Gagandeep, Dhiman M, Mendiz E, Rao AR, Kale RK. Chemopreventive effects of mustard (Brassica compestris) on chemically induced tumorigenesis in murine forestomach and uterine cervix. Hum Exp Toxicol. 2005 Jun;24(6):303-12. doi: 10.1191/0960327105ht526oa. PMID: 16004197.
Bron

7. Madhu R, Vijayabhaskar C, Anandan V, Nedunchelian K, Thangavelu S, Soans ST, Shastri DD, Parekh BJ, Kumar RR, Basavaraja GV. Indian Academy of Pediatrics Guidelines for Pediatric Skin Care. Indian Pediatr. 2021 Feb 15;58(2):153-161. PMID: 33632947.
Bron

8. Arrazola JM, Sendagorta E, Harto A, Ledo A. Treatment of alopecia areata with topical nitrogen mustard. Int J Dermatol. 1985 Nov;24(9):608-10. doi: 10.1111/j.1365-4362.1985.tb05864.x. PMID: 4066107.
Bron

9. Anjum F, Bukhari SA, Shahid M, Bokhari TH, Talpur MM. Exploration of nutraceutical potential of herbal oil formulated from parasitic plant. Afr J Tradit Complement Altern Med. 2013;11(1):78-86. Published 2013 Nov 2.
Bron

10. Rahman M, Khatun A, Liu L, Barkla BJ. Brassicaceae Mustards: Traditional and Agronomic Uses in Australia and New Zealand. Molecules. 2018;23(1):231. Published 2018 Jan 21. doi:10.3390/molecules23010231
Bron

11. Langeveld M, Tan CY, Soeters MR, et al. No metabolic effects of mustard allyl-isothiocyanate compared with placebo in men [published correction appears in Am J Clin Nutr. 2018 Apr 1;107(4):676]. Am J Clin Nutr. 2017;106(5):1197-1205. doi:10.3945/ajcn.116.148395
Bron

12. Agrawal S, Yallatikar T, Gurjar P. Brassica Nigra: Ethopharmacological Review of a Routinely Used Condiment. Curr Drug Discov Technol. 2019;16(1):40-47. doi: 10.2174/1570163815666180308143400. PMID: 29521240.
Bron

13. Khan, Shakeel & Shahid, Sammia & Jameel, Mehwish & Ahmad, Aqeel. (2016). In vitro Antibacterial, Antifungal and GC-MS Analysis of seeds of Mustard Brown. International Journal of Pharmaceutical Chemistry (IJPC). 6. 107-115. 10.7439/ijpc.v6i4.3185.
Bron

14. Reka Szőllősi, Chapter 25 - Indian Mustard (Brassica juncea L.) Seeds in Health, Nuts and Seeds in Health and Disease Prevention (Second Edition), Academic Press, 2020, Pages 357-364, ISBN 9780128185537, https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818553-7.00025-5.
Bron

15. Melrose J. The Glucosinolates: A Sulphur Glucoside Family of Mustard Anti-Tumour and Antimicrobial Phytochemicals of Potential Therapeutic Application. Biomedicines. 2019;7(3):62. Published 2019 Aug 19. doi:10.3390/biomedicines7030062
Bron

16. Wen C, Yang R, Hu J, Jiao Z, Yang Y, Yang J, Li H, Zhao H. [Effects of mustard seed on 2, 4-dinitrofluorobenzene-induced allergic contact dermatitis in BALB/c mice]. Nan Fang Yi Ke Da Xue Xue Bao. 2012 Apr;32(4):569-72. Chinese. PMID: 22543145.
Bron

17. Food Data Central: Mustard greens, cooked, boiled, drained, without salt, SR Legacy, 4/1/2019.
Bron

Waarom kun je me vertrouwen?

Health-Promoting Phytochemicals from 11 Mustard Cultivars at Baby Leaf and Mature Stages
Frazie MD, Kim MJ, Ku KM. Health-Promoting Phytochemicals from 11 Mustard Cultivars at Baby Leaf and Mature Stages. Molecules. 2017;22(10):1749. Published 2017 Oct 17. doi:10.3390/molecules22101749
Ga naar bron
Brassica juncea L. (Mustard) Extract Silver NanoParticles and Knocking off Oxidative Stress, ProInflammatory Cytokine and Reverse DNA Genotoxicity
Hassan SA, Hagrassi AME, Hammam O, Soliman AM, Ezzeldin E, Aziz WM. Brassica juncea L. (Mustard) Extract Silver NanoParticles and Knocking off Oxidative Stress, ProInflammatory Cytokine and Reverse DNA Genotoxicity. Biomolecules. 2020;10(12):1650. Published 2020 Dec 9. doi:10.3390/biom10121650
Ga naar bron
In vitro and in vivo antioxidant effects of mustard leaf (Brassica juncea)
Kim HY, Yokozawa T, Cho EJ, Cheigh HS, Choi JS, Chung HY. In vitro and in vivo antioxidant effects of mustard leaf (Brassica juncea). Phytother Res. 2003 May;17(5):465-71. doi: 10.1002/ptr.1174. PMID: 12748980.
Ga naar bron
Allyl isothiocyanate-rich mustard seed powder inhibits bladder cancer growth and muscle invasion
Bhattacharya A, Li Y, Wade KL, Paonessa JD, Fahey JW, Zhang Y. Allyl isothiocyanate-rich mustard seed powder inhibits bladder cancer growth and muscle invasion. Carcinogenesis. 2010;31(12):2105-2110. doi:10.1093/carcin/bgq202
Ga naar bron
Mustard seeds (Sinapis Alba Linn) attenuate azoxymethane-induced colon carcinogenesis
Yuan H, Zhu M, Guo W, et al. Mustard seeds (Sinapis Alba Linn) attenuate azoxymethane-induced colon carcinogenesis. Redox Rep. 2011;16(1):38-44. doi:10.1179/174329211X12968219310918
Ga naar bron
Chemopreventive effects of mustard (Brassica compestris) on chemically induced tumorigenesis in murine forestomach and uterine cervix
Gagandeep, Dhiman M, Mendiz E, Rao AR, Kale RK. Chemopreventive effects of mustard (Brassica compestris) on chemically induced tumorigenesis in murine forestomach and uterine cervix. Hum Exp Toxicol. 2005 Jun;24(6):303-12. doi: 10.1191/0960327105ht526oa. PMID: 16004197.
Ga naar bron
Indian Academy of Pediatrics Guidelines for Pediatric Skin Care
Madhu R, Vijayabhaskar C, Anandan V, Nedunchelian K, Thangavelu S, Soans ST, Shastri DD, Parekh BJ, Kumar RR, Basavaraja GV. Indian Academy of Pediatrics Guidelines for Pediatric Skin Care. Indian Pediatr. 2021 Feb 15;58(2):153-161. PMID: 33632947.
Ga naar bron
Treatment of alopecia areata with topical nitrogen mustard
Arrazola JM, Sendagorta E, Harto A, Ledo A. Treatment of alopecia areata with topical nitrogen mustard. Int J Dermatol. 1985 Nov;24(9):608-10. doi: 10.1111/j.1365-4362.1985.tb05864.x. PMID: 4066107.
Ga naar bron
Exploration of Nutraceutical Potential of Herbal Oil Formulated from Parasitic Plant
Anjum F, Bukhari SA, Shahid M, Bokhari TH, Talpur MM. Exploration of nutraceutical potential of herbal oil formulated from parasitic plant. Afr J Tradit Complement Altern Med. 2013;11(1):78-86. Published 2013 Nov 2.
Ga naar bron
Brassicaceae Mustards: Traditional and Agronomic Uses in Australia and New Zealand
Rahman M, Khatun A, Liu L, Barkla BJ. Brassicaceae Mustards: Traditional and Agronomic Uses in Australia and New Zealand. Molecules. 2018;23(1):231. Published 2018 Jan 21. doi:10.3390/molecules23010231
Ga naar bron
No metabolic effects of mustard allyl-isothiocyanate compared with placebo in men
Langeveld M, Tan CY, Soeters MR, et al. No metabolic effects of mustard allyl-isothiocyanate compared with placebo in men [published correction appears in Am J Clin Nutr. 2018 Apr 1;107(4):676]. Am J Clin Nutr. 2017;106(5):1197-1205. doi:10.3945/ajcn.116.148395
Ga naar bron
Brassica Nigra: Ethopharmacological Review of a Routinely Used Condiment
Agrawal S, Yallatikar T, Gurjar P. Brassica Nigra: Ethopharmacological Review of a Routinely Used Condiment. Curr Drug Discov Technol. 2019;16(1):40-47. doi: 10.2174/1570163815666180308143400. PMID: 29521240.
Ga naar bron
In vitro Antibacterial, Antifungal and GC-MS Analysis of seeds of Mustard Brown
Khan, Shakeel & Shahid, Sammia & Jameel, Mehwish & Ahmad, Aqeel. (2016). In vitro Antibacterial, Antifungal and GC-MS Analysis of seeds of Mustard Brown. International Journal of Pharmaceutical Chemistry (IJPC). 6. 107-115. 10.7439/ijpc.v6i4.3185.
Ga naar bron
Indian Mustard (Brassica juncea L.) Seeds in Health
Reka Szőllősi, Chapter 25 - Indian Mustard (Brassica juncea L.) Seeds in Health, Nuts and Seeds in Health and Disease Prevention (Second Edition), Academic Press, 2020, Pages 357-364, ISBN 9780128185537, https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818553-7.00025-5.
Ga naar bron
The Glucosinolates: A Sulphur Glucoside Family of Mustard Anti-Tumour and Antimicrobial Phytochemicals of Potential Therapeutic Application
Melrose J. The Glucosinolates: A Sulphur Glucoside Family of Mustard Anti-Tumour and Antimicrobial Phytochemicals of Potential Therapeutic Application. Biomedicines. 2019;7(3):62. Published 2019 Aug 19. doi:10.3390/biomedicines7030062
Ga naar bron
[Effects of mustard seed on 2, 4-dinitrofluorobenzene-induced allergic contact dermatitis in BALB/c mice]
Wen C, Yang R, Hu J, Jiao Z, Yang Y, Yang J, Li H, Zhao H. [Effects of mustard seed on 2, 4-dinitrofluorobenzene-induced allergic contact dermatitis in BALB/c mice]. Nan Fang Yi Ke Da Xue Xue Bao. 2012 Apr;32(4):569-72. Chinese. PMID: 22543145.
Ga naar bron
Mustard greens, cooked, boiled, drained, without salt
Food Data Central: Mustard greens, cooked, boiled, drained, without salt, SR Legacy, 4/1/2019.
Ga naar bron
Recensies