Laatst bijgewerkt: 29-06-2020

Onze selectiecriteria

21Onderzochte producten

28Bestede uren

14Beoordeelde onderzoeken

121Verzamelde opmerkingen

In steeds meer landen wordt hennepolie gebruikt als voedingssupplement bij diverse kwaaltjes. Er bestaan echter nog steeds misverstanden over de eigenschappen van de olie. Dat komt vooral door de grote verscheidenheid aan verschillende producten die momenteel op de markt verkrijgbaar is. Wat is hennepolie precies, en hoe werkt het? In deze shopgids vertellen we je alles over deze steeds populairder wordende olie.

Een veel voorkomend misverstand bij mensen die voor het eerst over dit product horen, is het idee dat hennepolie en CBD-olie hetzelfde zijn. Er zijn dan ook fabrikanten die de twee stoffen gelijk stellen, terwijl de olieën eigenlijk alleen de plant gemeen hebben waaruit ze worden verkregen: de Cannabis sativa L. In deze shopgids concentreren we ons op de kenmerken van hennepzaadolie.

Belangrijk om te weten

  • Hennepolie als voedingssupplement wordt steeds populairder. De olie wordt gewonnen uit de industriële hennep, een legale cannabisvariant die weinig of geen THC bevat, de stof waar je high van wordt. Hennepolie heeft dus geen psychoactieve of medicinale effecten. De olie biedt wel veel essentiële elementen voor het menselijk lichaam.
  • Hennepolie is rijk aan omega-essentiële vetzuren, vitamines B1, B2 en E en tal van mineralen, zoals fosfor en magnesium. Hennepoliesuppletie biedt grote voordelen voor je huid, haar, hersenen, hart en spieren. De verkoop ervan is legaal binnen de Europese Unie.
  • Het kiezen van een hennepolie is niet eenvoudig, juist vanwege het enorme aanbod op de markt. De olie is verkrijgbaar in verschillende vormen, zoals druppel-, capsule- en crèmevorm. Als je hennepolie koopt moet je o.a. letten op de concentratie, het formaat en de extractiemethode van het product.

Onze selectie: De beste hennepolieproducten op de Nederlandse markt

Er is een enorme verscheidenheid aan producten op basis van hennepolie op de markt. Dit kan verwarrend zijn voor jou als consument. Om je te helpen de juiste hennepolie te vinden, vind je hieronder een selectie met de beste supplementen die op de markt verkrijgbaar zijn. Nieuwsgierig geworden? Lees snel verder!

De hennepolie met de beste prijs-kwaliteitverhouding

De hennepoliecapsules van Origin of Life zijn hoog gedoseerd met 1000 mg hennepolie per capsule. De capsules zijn eenvoudig door te slikken. In ieder potje zitten 120 vloeibare capsules voor een voorraad van 120 dagen, oftewel 4 maanden. Het product is een zeer goede bron van plantaardige en essentiele vetzuren. De hennepzaadolie is rijk aan meervoudig onverzadigde vetzuren zoals Omega 3, 6 en 9 en vitamines en mineralen.

De meest praktische hennepolie

Origin of Life biedt ook een XXL-verpakking aan, zodat je voldoende voorraad hennepolie in huis haalt voor een lange periode. Zo bespaar je een hoop geld op de langere termijn. De capsules zijn extra hoog gedoseerd met 1000 mg hennepolie. Er zitten 250 capsules in de zak, die een goede bron van plantaardige en essentiële vetzuren zijn. Het product is vrij van smaak- en kleurstoffen en andere ongewenste toevoegingen.

De beste hennepolie voor gezicht, haar en lichaam

Hennepolie kan ook worden gebruikt voor de verzorging van je uiterlijk. De hennepolie van Cherioll komt als verzorgingsproduct voor huid en haar als winnaar uit onze test. De olie helpt je te ontspannen en je humeur te verbeteren. Het natuurlijke mengsel wordt eenvoudig opgenomen en werkt snel. De olie glijdt soepel over de huid en ruikt verkwikkend. Je kunt de olie ook als massageolie gebruiken.

De beste hennepolie voor bij het koken

Hennep wordt voor allerlei doeleinden gebruikt. Zo ook om mee te koken. De hennepolie van bioKontor is rijk aan essentiële meervoudig onverzadigde vetzuren. De olie wordt verkregen uit mechanische koude persing van hennepzaden, die afkomstig zijn van een gecontroleerde biologische teelt. Je kunt de olie bijvoorbeeld voor je saladedressing, of als aanvulling op een dip, smoothie of shake gebruiken. Het product draagt bij aan een evenwichtige en gezonde voeding.

Shopgids: Alles wat je moet weten over hennepolie

Steeds meer landen tolereren de verkoop van voedingssupplementen met stoffen van de cannabisplant. Om deze reden winnen supplementen zoals hennepolie aan populariteit. Toch bestaan er nog steeds veel misverstanden over hennepolie. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over de werking van de olie. We hopen je zo te helpen het product te vinden dat het beste bij je past.

Vrouw arts die een een cannabisblad en olie houdt. Alternatieve geneeskunde

Steeds meer landen kiezen voor de legalisering van supplementen met stoffen van de cannabisplant voor therapeutisch gebruik of als voedingssupplement.
(Bron: El Roi: 88087663/ 123rf.com)

Is hennepolie hetzelfde als CBD-olie?

Hennepolie, ook wel bekend als hennepzaadolie, wordt vaak verward met CBD-olie. Het is echter niet hetzelfde. CBD (cannabidiol)-olie wordt via verschillende extractiemethoden verkregen uit de toppen van de marihuanaplant en wordt vaak voor medicinale therapieën gebruikt. Hennepzaadolie wordt daarentegen gewonnen uit de zaden van een industriële hennepplant, een legale cannabisvariant die weinig of geen THC bevat, de stof waar je high van wordt.

Marihuana en hennep zijn twee varianten van de cannabisplant. Hennep bestaat, net als cannabis en marihuana, uit Tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD). Van de meer dan honderd cannabinoïden die bestaan, hebben alleen THC en CBD een medicinale waarde. Alleen THC heeft psychoactieve effecten (1).

Hennepolie bevat lage concentraties cannabinoïden.

De eigenschappen en het gebruik ervan verschillen van die van CBD-olie. Het wordt vooral gebruikt als voedingssupplement vanwege het hoge gehalte aan voedingsstoffen, als zeep en crème en als dressing voor salades en andere recepten.

Hennepolie kenmerkt zich door het hoge gehalte aan meervoudig onverzadigde vetzuren, zoals Omega 3 (alfa linolzuur) en Omega 6 (linolzuur). Het bevat ook gamma-linolzuur, dat helpt om verschillende aandoeningen te verminderen, zoals artritis, neurodermitis of ongemak dat wordt veroorzaakt door het premenstrueel syndroom.

olie van cannabisproducten

In tegenstelling tot CBD-olie heeft hennepolie geen strikt medicinale eigenschappen. 
(Bron: El Roi: 91962181 123rf.com)

Wat is hennepolie?

Hennepolie is olie die geperst wordt uit de zaden van de hennepplant. De olie is ook bekend als hennepzaadolie. Het bevat een perfecte verhouding van de essentiële vetzuren Omega 3, 6 en 9. Hennepolie wordt verkocht als voedingssupplement en als bestanddeel van verzorgingsproducten. De olie mag, in tegenstelling tot CBD-olie, nog niet als medicijn worden verkocht. Hieronder vind je een overzicht met de belangrijkste essentiële elementen van hennepzaadolie:

  • Vitamine E. Hennepzaden zijn rijk aan vitamine E en bevat ongeveer 6 mg vitamine E per 100 g zaad. Je komt dus gemakkelijk aan de aanbevolen dagelijkse dosis van ongeveer 15 mg, door een hennepoliesupplement te gebruiken. Naast het verlagen van cholesterol, helpt deze vitamine bij het bestrijden van vrije radicalen die onze huid verouderen, terwijl de hormoonproductie in evenwicht wordt gehouden (2).
  • Vitamine B1. De inname van 100 g hennepzaden is al bijna voldoende om de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van 1,4 mg vitamine B1 te behalen. Deze vitamine is essentieel voor de werking van ons zenuwstelsel en het behoud van gezond haar, huid, lever en mond (3).
  • Vitamine B2. We moeten dagelijks minimaal 1,6 mg vitamine B2 binnenkrijgen. Hennepzaden kunnen bijdragen tot 1,2 mg per 100 g. Medische studies tonen aan dat meer dan 30% van de veganisten een tekort heeft aan deze vitamine, waardoor hennepolie het ideale supplement is voor deze mensen (6).
  • Fosfor. Hennepzaden bevatten veel fosfor, ongeveer 1100 mg per 100 g. Als je bedenkt dat de aanbevolen fosforinname ongeveer 1000 mg per dag is, weet je dat hennepzaden een uitstekende voedingsbijdrage leveren. Fosfor helpt je om je energieker te voelen, terwijl het je lichaam ontgift en zorgt voor je bottenstelsel (3).
  • Kalium. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid kalium is 2000 mg, waarvan 900 kan worden geleverd door de inname van 100 g hennepzaden. Kalium helpt om stress en angstgevoelens te verlichten. Tegelijkertijd vermindert het het risico op nier- en hartproblemen, versterkt het je botten- en spierenstelsel en verbetert het je hersenactiviteit (4).
  • Magnesium. Magnesium is met maar liefst 450 mg per 100 g in aanzienlijke hoeveelheden in hennepzaden aanwezig. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid magnesium is 375 mg. Dit mineraal helpt angstgevoelens te verminderen, verlicht spierpijn en voorkomt migraine, naast de vele andere voordelen die de stof biedt (5).
Hennepolie in een glazen pot

Hennepolie is olie die geperst wordt uit de zaden van de hennepplant. De olie is ook bekend als hennepzaadolie.
(Bron: Elena Schweitzer: 55678023/ 123rf.com)

Waarom is hennepolie gezond?

Hennepolie heeft een pijnstillende, ontspannende en ontstekingsremmende werking. Om die reden wordt de olie tegen veel verschillende kwaaltjes en ziekten gebruikt. De lijst met voordelen is eindeloos. Wel moeten we hierbij zeggen dat het effect op bepaalde klachten zoals slapeloosheid nog verder onderzocht moet worden. Hieronder vind je een overzicht met de belangrijkste voordelen die hennepolie ons biedt en die tot nu toe bekend zijn (12, 13, 14):

  • De polyfenolen in deze olie hebben antioxiderende eigenschappen en helpen hart- en vaatziekten te voorkomen.
  • Het Omega 3-vetzuur alfa-linolzuur lijkt het risico op hart- en vaatziekten te verminderen. Het is ook geschikt voor de behandeling van ontstekingsziekten, zoals de ziekte van Crohn.
  • Tocoferolen beschermen niet alleen het hart, maar zijn ook goed tegen andere ernstige ziekten en vertragen de maculaire degeneratie, een veelvoorkomende gezichtsstoornis bij mensen ouder dan 60 jaar. Ze hebben bovendien antioxiderende eigenschappen.
  • Hennepolie heeft een zeer laag gehalte aan verzadigde vetzuren, die verantwoordelijk zijn voor cholesterol en verschillende kransslagaderaandoeningen.
  • Hennepzaden bevatten geen gluten, waardoor ze ideaal zijn als voedingssupplement voor mensen die deze stoffen niet verdragen.
  • Hennepolie verlicht de symptomen van artritis en helpt osteoporose voorkomen dankzij de hoge concentratie aan vetzuren.
  • Gamma-linolzuur voorkomt hormonale onevenwichtigheden en aandoeningen die worden veroorzaakt door de menopauze en menstruatieperiodes.
foco

Wist je dat hennepzaden al tegen het einde van de 17e eeuw in sommige Amerikaanse koloniën als wettig betaalmiddel werden gebruikt? Dit was om de cultivatie van de zaden te stimuleren, een doelstelling die werd beschouwd als patriottische plicht.

Hoewel de ondersteunende werking van hennepolie is aangetoond, is deze nog niet dusdanig bewezen dat het als medicijn mag worden verkocht.

Wat zijn de bijwerkingen van hennepolie?

Er zijn weinig bijwerkingen van hennepzaadolie bekend. Dat is voornamelijk te verklaren vanwege het lage gehalte aan cannabinoïden zoals CBD en THC. Er zijn echter bepaalde stoornissen die kunnen worden veroorzaakt door een onjuiste consumptie, die overeenkomen met een overdreven inname van elk type olie. Hieronder vind je een overzicht met de belangrijkste bijwerkingen:

Aanbevolen hoeveelheid Bijwerkingen door onjuiste consumptie Interactie met andere medicijnen
Omega 3-vetzuren Maximaal 3 g/dag. Onaangename smaak in de mond, slechte adem, misselijkheid, brandend maagzuur, diarree en hoofdpijn. Hoge doses kunnen een wisselwerking hebben met bloedverdunnende medicijnen (8).
Omega 6-vetzuren Niet meer dan 10% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid calorieën. Verhoging van het triglyceridengehalte. Geen bekende interacties met andere geneesmiddelen (9).
CBD (cannabidiol) Hennepzaadolie bevat minimale hoeveelheden CBD, het mag in ieder geval niet meer dan 160 mg per dagelijkse portie bedragen (10). CBD lijkt weinig bijwerkingen of interacties te hebben. Je dient echter altijd voorzichtig te zijn bij het gebruiken van verschillende middelen door elkaar. Zelfs minimale niveaus kunnen een wisselwerking hebben op bepaalde medicijnen.
THC Hennepzaadolie kan sporen van THC bevatten. Zelfs kleine hoeveelheden THC kunnen zeer gevoelige mensen beïnvloeden. THC kan een wisselwerking hebben met sommige medicijnen, raadpleeg daarom voor gebruik altijd een arts (11).

Waar moet je op letten bij je aankoop?

Hennepzaadolie wordt steeds vaker gebruikt bij kwaaltjes en pijntjes. De olie is erg populair dankzij de vele voordelen die het ons lichaam biedt. Hierdoor neemt het aanbod van hennepolieën steeds meer toe. Om zoveel mogelijk uit de olie te halen, is het belangrijk dat je een veilig en kwalitatief product koopt. Hieronder vind je een handig overzicht met de belangrijkste aankoopcriteria waar je op moet letten bij de aankoop van hennepolie:

Concentratie

Producten met hennepolie als hoofdingrediënt worden in verschillende vormen verkocht: druppels, pillen, capsules, crèmes en bakoliën. De producten kunnen verschillende concentraties hennepolie bevatten. De hoeveelheid hennep wordt uitgedrukt als een percentage, dat de hoeveelheid actieve ingrediënten in het product aangeeft.

Andere fabrikanten kiezen er daarentegen voor de concentratie in milligram aan te geven.

Op wat voor manier de concentratie ook door fabrikanten wordt aangegeven, je moet er altijd rekening mee houden dat de hoeveelheid actieve ingrediënten het effect van de hennepolie op je lichaam bepaalt. Als je de olie voor de eerste keer gebruikt, raden we aan om te beginnen met zeer lage concentraties. Zodra je gewend raakt aan het product kun je de hoeveelheid geleidelijk te verhogen.

Als je merkt dat je niet tevreden bent met het effect, kun je ervoor kiezen producten te proberen met hogere concentraties hennepolie. We raden echter ten strengste af om producten met hogere concentraties te proberen zonder eerst te hebben gecontroleerd of je bij de lage doses geen effecten op je lichaam merkt. Neem hier tenminste enkele weken de tijd voor.

hennepzaden op houten achtergrond, bovenaanzicht.

Er zijn weinig bijwerkingen van hennepzaadolie bekend. Dat is voornamelijk te verklaren vanwege het lage gehalte aan cannabinoïden zoals CBD en THC.
(Bron: Martinak: 54035321/ 123rf.com)

Formaat

Zoals je hierboven al kunt lezen, wordt hennepolie in verschillende vormen verkocht: druppels, pillen, capsules, crèmes en bakoliën. Iedere vorm beantwoordt aan een specifieke behoefte. De meeste preparaten worden via de mond toegediend en worden verkocht in kleine flesjes met een pipet. Andere mensen nemen het supplement liever in de vorm van capsules of pillen in, om een meer geleidelijke dosering mogelijk te maken.

Als je hennepolie gebruikt om te koken, kun je de olie in verpakkingen van 250 ml tegen zeer interessante prijzen kopen. De olie kan gaan kristalliseren, maar gelukkig is het mogelijk om hem weer vloeibaar te maken door de hem lichtjes te verhitten. Overschrijd nooit een temperatuur van 40º. Sommige hennepolieën zijn ook te gebruiken als crème en massageolie.

foco

Wist je al dat hennep een van de snelstgroeiende planten is? Tevens is het een van de eerste planten die werd gebruikt voor de weefselproductie. De hennepteelt zou 5000 jaar geleden in China zijn ontstaan. Ook de oude Egyptenaren kweekten industriële hennep.

Biologische landbouw

De meeste hennepolieën zijn puur en bevatten geen kleur- en smaakstoffen en conserveringsmiddelen. De producten van goede kwaliteit zijn over het algemeen gemaakt van hennepzaden uit de biologische landbouw. Je kunt dit controleren op het etiket van het product, door middel van een certificeringszegel. Bij dit type gewassen is het gebruik van pesticiden verboden.

De cannabisplant heeft het vermogen om zware metalen en vervuilende stoffen uit de grond te halen, die de plant zelf echter niet aantasten. Fytoremediatie is een techniek waarbij planten worden ingezet om verontreinigingen in lucht, bodem en water te zuiveren. Vandaar het belang van biologisch geteelde hennep.

Extractiemethode

Hennepzaadolie wordt op verschillende manieren uit de zaden van de hennepplant gewonnen. Echter levert niet ieder manier een goed product op. De ideale extractiemethode is om de zaden koud te persen. Deze techniek garandeert het behoud van de meeste essentiële voedingscomponenten. Zodra de olie gewonnen is, moet deze een week of twee rusten, voordat hij de verkoop in kan.

Samenvatting

Hennepzaadolie wordt al sinds mensenheugenis als voedselsupplement en behandeling voor verschillende aandoeningen gebruikt. In steeds meer landen wordt hennepolie getolereerd als hulpmiddel tegen diverse kwaaltjes. Hierdoor is hennepolie tegenwoordig een van de best verkochte voedingssupplementen. Hennepolie heeft een pijnstillende, ontspannende en ontstekingsremmende werking.

Hoewel de ondersteunende werking van hennepolie is aangetoond, is deze nog niet dusdanig bewezen dat het als medicijn mag worden verkocht. De lijst van voordelen voor onze gezondheid is echter eindeloos. In deze shopgids vertellen we je alles over hennepolie, wat het verschil met CBD-olie is en waarom de olie gezond voor je is. Tot slot laten we zien op welke belangrijke aankoopcriteria je moet letten bij de aankoop van hennepolie.

Vond je onze shopgids over hennepolie interessant? Informeer anderen door het artikel op je social media te delen. Als je liever een reactie achterlaat, kun je dat hieronder doen. We zijn erg nieuwsgierig naar jouw ervaringen!

(Bron van de header afbeelding: El Roi: 86938911/ 123rf.com)

Referenties (14)

1. Period pain | Women's Health Concern [Internet]. Women's Health Concern. 2017 [cited 3 October 2019].
Bron

2. DF H. The role of essential fatty acids and prostaglandins in the premenstrual syndrome. - PubMed - NCBI [Internet]. Ncbi.nlm.nih.gov. 1983 [cited 3 October 2019].
Bron

3. Beneficios nutricionales de las semillas de cáñamo [Internet]. Fundacion-canna.es. 2019 [cited 3 October 2019].
Bron

4. ¿Interacciona el cannabis o el THC con algún medicamento empleado en el tratamiento de otras enfermedades? [Internet]. Cannabis-med.org. 2019 [cited 2 October 2019].
Bron

5. ¿Cuánto CBD debo tomar? | Fundamentos básicos - Cibdol [Internet]. Cibdol.es. 2019 [cited 2 October 2019].
Bron

6. Acidos Grasos Omega 6: MedlinePlus suplementos [Internet]. Medlineplus.gov. 2019 [cited 2 October 2019].
Bron

7. Office of Dietary Supplements - Ácidos grasos Omega-3 [Internet]. Ods.od.nih.gov. 2018 [cited 2 October 2019].
Bron

8. Uso del cáñamo y cannabinoides en alimentación [Internet]. Aecosan.msssi.gob.es. 2019 [cited 2 October 2019].
Bron

9. Riboflavina (B2) - Ingestas y deficiencias - Laboratorio LCN [Internet]. Laboratoriolcn.com. 2019 [cited 2 October 2019].
Bron

10. CDR, RDA, IA, UL y MSL - Magnesio y patologías crónicas - Laboratorio LCN [Internet]. Laboratoriolcn.com. 2019 [cited 2 October 2019].
Bron

11. CDR, RDA, IA, UL y MSL - Potasio - Laboratorio LCN [Internet]. Laboratoriolcn.com. 2019 [cited 1 October 2019].
Bron

12. Tablas de Recomendaciones - Normativas y recomendaciones nutricionales [Internet]. Novartis Consumer Health; 2019 [cited 1 October 2019].
Bron

13. Office of Dietary Supplements - Vitamina E [Internet]. Ods.od.nih.gov. 2016 [cited 1 October 2019].
Bron

14. La marihuana como medicina [Internet]. Drugabuse.gov. 2019 [cited 1 October 2019].La marihuana como medicina [Internet]. Drugabuse.gov. 2019 [cited 1 October 2019].
Bron

Waarom kun je me vertrouwen?

Ik ben afgestudeerd in medicijnen. Mijn missie: Op wetenschappelijke wijze nieuwe manieren vinden om de sportieve en intellectuele prestaties van gezonde mensen te verbeteren. Mijn doelgroep: Mensen die informatie willen over evidence-based suppletie. Mijn favoriete supplementen: L-theanine en B-groepsvitaminen.
Wetenschappelijk artikel
Period pain | Women's Health Concern [Internet]. Women's Health Concern. 2017 [cited 3 October 2019].
Ga naar bron
Wetenschappelijk artikel
DF H. The role of essential fatty acids and prostaglandins in the premenstrual syndrome. - PubMed - NCBI [Internet]. Ncbi.nlm.nih.gov. 1983 [cited 3 October 2019].
Ga naar bron
Wetenschappelijk artikel
Beneficios nutricionales de las semillas de cáñamo [Internet]. Fundacion-canna.es. 2019 [cited 3 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
¿Interacciona el cannabis o el THC con algún medicamento empleado en el tratamiento de otras enfermedades? [Internet]. Cannabis-med.org. 2019 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
¿Cuánto CBD debo tomar? | Fundamentos básicos - Cibdol [Internet]. Cibdol.es. 2019 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
Acidos Grasos Omega 6: MedlinePlus suplementos [Internet]. Medlineplus.gov. 2019 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
Office of Dietary Supplements - Ácidos grasos Omega-3 [Internet]. Ods.od.nih.gov. 2018 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
Uso del cáñamo y cannabinoides en alimentación [Internet]. Aecosan.msssi.gob.es. 2019 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
Riboflavina (B2) - Ingestas y deficiencias - Laboratorio LCN [Internet]. Laboratoriolcn.com. 2019 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Informatief artikel
CDR, RDA, IA, UL y MSL - Magnesio y patologías crónicas - Laboratorio LCN [Internet]. Laboratoriolcn.com. 2019 [cited 2 October 2019].
Ga naar bron
Klinisch onderzoek
CDR, RDA, IA, UL y MSL - Potasio - Laboratorio LCN [Internet]. Laboratoriolcn.com. 2019 [cited 1 October 2019].
Ga naar bron
Klinisch onderzoek
Tablas de Recomendaciones - Normativas y recomendaciones nutricionales [Internet]. Novartis Consumer Health; 2019 [cited 1 October 2019].
Ga naar bron
Wetenschappelijk artikel
Office of Dietary Supplements - Vitamina E [Internet]. Ods.od.nih.gov. 2016 [cited 1 October 2019].
Ga naar bron
Wetenschappelijk artikel
La marihuana como medicina [Internet]. Drugabuse.gov. 2019 [cited 1 October 2019].La marihuana como medicina [Internet]. Drugabuse.gov. 2019 [cited 1 October 2019].
Ga naar bron